Geography

The genus Cousinia was first described by Cassini (1827) based on Carduus orientalis Adams. Cousinia is largest in tribe Cardueae (Rechinger 1986, Bremer 1994 and Petit 1997, Susanna & Garcia‐Jacas 2007) and among the 50 largest of flowering plants (Frodin, 2004). with about 700 species (Tscherneva 1962, Rechinger 1972, 1979 & 1986, Attar & Ghahreman, 2006, Susanna & Garcia-Jacas 2006) is one of the most diverse genera in Central and SW Asia. Cousinia with more than 400 species in SW Asia has the most concentration in the Flora Iranica area, out of which 380 are endemics, distributed in mountainous regions of Iran, Afghanistan and Turkmenistan (Rechinger 1986, Knapp 1987).

Four diversification centers of the genus are:

1) Pamir-Alaj, with 169 species and 130 endemics (Tcherneva, 1974). Based on (Ikonnikova, 1979) number of species encountered a fast decline from Tajikistan toward SE parts.

2) Tianshan, with 62 species and 41 endemics (Tcherneva, 1962a). A gradual reduction of number of species occurs in eastern steppes and northern desert parts of Tianshan.

3) Afghan area including Badakhshan, Chitral and Tajik-Badakhshan regions consider as rich area by interesting endemic species, this area by approximately 80 species has a close relationship with central parts of Pamir-Alaj. Western and southern parts of Afghanistan, each with more than 20 species related to NW parts closely by more or less 44 species. Along the Valley of Harirud River located in middle parts of Sistan, number of species is limited to 16.

4) Kopetdagh region with 33 species has heterogeneity in distribution patterns, so that number of these species toward Turan-Qaraqum region begins to reduce gradually and just 12 of them may be seen. Around Caspian Sea especially desert like parts, except some halophyte species such as Cousinia angusticeps, other species are absent.

Based on comprehensive studies in the last twenty years by Central Herbarium of Tehran University (Attar et al., 1995-present), Flora of Iran by at least 270 species in 43 sections and 200 endemics has a bold roll in richness of Flora of SW Asia. Khorasan province(E and NE of Iran) by 75 species and 27 sections, presents an acceptable diversity especially in terms of number of sections.

These 27 sections are: Serratuloides, Lasiandrae, Leiocaules, Neurocentrae, Chaetocephalae, Lacnospherae, Congestae, Homalochaete, Microcarpae, Alpinae, Platyacanthae, Eriocousinia, Fragillimae, Helianthae, Cynaroides, Stenocephalae, Stenoloma, Lepidae, Olgaeanthae, Pseudactinia, Chrysoptera, Badghysia, Kopetdagia, Tenellae, Oliganthae and Pseudarctium, which 18 of them are limited to Khorasan exclusively (red marked). Also some of these sections are not so reach in term of species number but because of being limited to specific areas have an important situation in Flora of Iran, for instance limited to Binalood Mt, Allah-Akbar Mt or Hazar Masjed Mt. So if we want to have a ranking between provinces of Iran, we should consider Khorasan in the firs. Tehran province including southern parts of Alborz Mountain with 37 species may be consider as one of diversification centers in Flora of Iran, also number of sections are lower than Khorasan but each section has more species and after Khorasan has second rank. All 37 species which growing here belonging to 10 sections, they include: Sphaerocephalae, Stenocephalae, Serratuloides, Cynaroides, Pseudarctium, Pugioniferae, Neurocentrae, Sciadocousinia, Alpinae, Tenellae. Among these sections, Stenocephalae has most species. Third rank belongs to Semnan province by 30 species and 12 sections, these sections include: Lasiandrae, Stenocephalae, Serratuloides, Congestae, Cynaroides, Decumbentes, Neurocentrae, Sciadocousinia, Badghysia, Microcousinia, Sphaerocephalae, Kopetdagia. As forth diversification center, Fars province has 26 species and 8 sections, these sections include: Cynaroides, Albidae, Pseudarctium, Pugioniferae, Stenocephalae, Lachnospherae, Alpinae, Badghysia. Another provinces of Iran sort here in order:

– Isfahan: 29 species, 8 sections.
– Luristan: 23 species, 5 sections.
– Hamedan: 22 species, 8sections.
– East Azarbayjan: 21 species, 8 sections.
– Kurdistan: 20 species, 5 sections.
– Markazi: 19 species, 7 sections.
– West Azarbayjan: 16 species, 4 sections.
– Kerman: 15 species, 8 sections.
– Kermanshah: 15 species, 3 sections.
-Zanjan: 14 species, 8 sections.
– Chahar Mahal & Bakhtiary: 14 species, 7 sections.
– Mazandaran: 13 species, 8 sections.
– Qazvin: 12 species, 6 sections.
– Kohgiluyeh & Boyer-Ahmad: 9 species, 6 sections.
– Guilan: 8 species, 4 sections.
– Ardebil: 8 species, 3 sections.
– Yazd: 7species, 6 sections.
– Ilam: 4 species, 3 sections.
– Sistan & Baluchestan: 4 species, 3 sections.
– Khuzistan: 3 species, 3 sections.
– Hormozgan: 2 species, 2 sections.
– Qom: 1 species, 1 section.

Iran by two main diversification centers along Alborz an Zagros Mountain, embraced some unique taxa of Cousinia, also in both two regions toward southern parts, a clear decline in species number can be observed. Number of species in SE parts of Iran are very low and limited to some adaptive species such as C. stocksii, C. gabrielae, C. gedrosiaca and C. prolifera.

Six largest sections of Cousinia in Iran respectively:

Sect. Cynaroides Bunge=76 species
Sect. Stenocephale=35 species
Sect. Serratuloides=13 species
Sect. Albidae=13 species
Sect. Pugioniferae=13 species
Sect. Cousinia=11 species

 ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

جنس کوزینیا .Cousinia Cass در دنیا دارای بیش از 700 تاکسون است (Tscherneva 1962; Rechinger 1972 & 1979: Attar, 2000) که تقریبا همه آنها در جنوب غرب آسیا پراکنده هستند. این جنس بعد از جنس گون بزرگترین جنس در فلور ایران دارای حدود 277 گونه است. رشینگر در سال 1972 و 1979 در فلورا ایرانیکا حدود 220 تاکسون را از ایران معرفی کرده است. در مطالعات بعدی توسط مولف تعداد تاکسونها به حدود 277 افزایش یافته است. از این تعداد، حدود 217 تاکسون در گروه گیاهان انحصاری و نادر ایران است.

انتشار جغرافیائی جنس کوزینیا Cousinia
جنس کوزینیا در منطقه آسیای میانه، و جنوب غرب آسیا تا ارتفاعات ارمنستان، ترکیه و عراق انتشار دارد. گونه های معدودی از آنها نیز در سوریه و فلسطین انتشار دارند. در منابع، گستره انتشار کوزینیا را ناحیه ایرانو- تورانی با چهار مرکز تنوع یا خاستگاه که هر یک دارای تعدادی تاکسون انحصاری هستند ذکر کرده اند.
تعداد زیادی از گونه های کوزینیا دارای پراکنش محدودی هستند و به صورت منفرد یا به صورت لکه های کوچکی دیده می شوند. این گونه ها از گروه گیاهان نادر و اندمیک و در معرض خطر انقراض می باشند.

1 – ناحیه پامیر – آلای واقع در ناحیه آسیای میانه:
این ناحیه دارای 169 گونه با 130 گونه اندمیک است (Tcherneva, 1974). در گستره این ناحیه کاهش سریع تعداد گونه ها را از تاجیکستان به سمت جنوب شرقی می توان دید (Ikonnikova, 1979).

2 – ناحیه تیان شان واقع در آسیای میانه:
از این ناحیه 62 تاکسون با 41 تاکسون اندمیک ذکر شده است (Tcherneva, 1962a). تعداد گونه ها در استپ های شرق و مناطق شمالی – نواحی نیمه بیابانی تیان شان بطور تدریجی کاهش می یابد.

3 – ناحیه افغانی شامل مناطق بدخشان، چیترال و تاجیک بدخشان:
این ناحیه تقریبا با 80 گونه با مرکز پامیر آلای ارتباط دارد. نواحی غربی و جنوبی افغانستان نیز هر یک با بیش از 20 گونه با شمال غرب افغانستان که ناحیه ای وسیع با 44 گونه است مربوط می شوند.
از بخش جنوب به شمال این ناحیه که بوسیله امتداد قسمتی از دره رودخانه هریرود در میانه سیستان در حدود 61 درجه شرقی محدود می شود نوار مشخصی از پراکنش کوزینیا فقط با 16 گونه وجود دارد.

4 – ناحیه کپت داغ در ارتفاعات کپت داغ ایران و کپت داغ ترکمنستان
این ناحیه دارای 33 گونه است. شمار این گونه ها در جهت منطقه توران – قره فوم که دارای 12 گونه است کاهش سریع داشته و در منطقه ای که به نواحی کوهستانی جنوب شرقی و تپه های نزدیک دریای خزر محدود می شود و همچنین در نواحی پهناور بیابانی آن، گونه های کوزینیا بطور کامل به جز چند گونه شور پسند مانند Cousinia angusticeps حذف می شوند.
ایران بر اساس مطالعات انجام شده (عطار – 1379و 2007)، همچنین مقالات زیر چاپ و چاپ نشده کوزینیا دارای 260 گونه است که در 43 بخش قرار می گیرند. از این تعداد نیز حدود 200 گونه اندمیک ایران است.
از تعداد 260 گونه 75 گونه درخراسان انتشار دارند که به بخشهای :
Sects: Serratuloides, Lasiandrae, Leiocaules, Neurocentrae, Chaetocephalae, Lacnospherae, Congestae, Homalochaete, Microcarpae, Alpinae, Platyacanthae, Eriocousinia, Fragillimae, Helianthae, Cynaroides, Stenocephalae, Stenoloma, Lachnoshphaerae, Lepidae, Olgaeanthae, Pseudactinia, Chrysoptera, Badghysia,  Kopetdagia, Tenellae, Oliganthae, Pseudarctium
متعلق هستند. بنا بر این از 43 بخش، 27 بخش در خراسان متمرکز هستند. این بخشهای از نظر تعداد گونه محدود هستند. بخشی از این گونه ها در ارتفاعات خراسان (کوههای بینالود، هزار مسجد، الله اکبر) و بعضی دیگر در نواحی بیابانی و نیمه بیابانی انتشار دارند. این استان از نظر تعداد گونه و تنوع بخشها رتبه اول را داراست.
تهران از نظر تعداد گونه در رتبه دوم قرار دارد.این منطقه که شامل شیبهای جنوبی البرز است با 37 گونه می تواند یکی از مراکز تنوع جنس کوزینیا در ایران باشد. تعداد بخشها در این ناحیه کمتر ولی هر بخش از نظر تعداد گونه غنی تر است:
Sects: Stenocephalae, Serratuloides, Pseudarctium, Cynaroides, Pugioniferax , Sphaerocephalae, Neurocentrae, Sciadocousinia , Alpinae, sphaerocephalae, Tenellae.
تهران با 37 گونه از نظر تعداد رتبه دوم را داراست. گونه های این ناحیه در 10 بخش قرار می گیرند:
Sects : Sphaerocephalae, Stenocephalae, Serratuloides, Cynaroides, Pseudarctium, Pugioniferae, Neurocentrae, Sciadocousinia, Alpinae, Tenellae
بیشترین گونه ها متعلق به بخش Stenocephalae هستند.
سمنان دارای 30 گونه متعلق به 12 بخش از این جنس است:
Sects: Lasiandrae, Stenocephalae, Serratuloides, Congestae, Cynaroides, Decumbentes, Neurocentrae, Sciadocousinia, Badghysia, Microcousinia, Sphaerocephalae, Kopetdagia
فارس با 26 گونه مرکزی برای بخشهای خاصی از جنس کوزینیا است. بخشهائی که در این ناحیه متمرکز هستند شامل:
Sects: Cynaroides, Albidae, Pseudarctium, Pugioniferae, Stenocephalae, Lachnospherae,  Alpinae, Badghysia,
استانهای دیگر به ترتیب:
اصفهان: 29 گونه، 8  بخش
لرستان: 23 گونه، 5 بخش
همدان: 22 گونه، 8 بخش
آذربایجان شرقی: 21 گونه، 8 بخش
کردستان: 20 گونه، 5 بخش
مرکزی: 19 گونه، 7 بخش
آذربایجان غربی: 16 گونه، 4 بخش
کرمان: 15 گونه، 8 بخش
کرمانشاه: 15 گونه، 3 بخش
بختیاری: 14 گونه، 7 بخش
زنجان: 14 گونه، 8 بخش
مازندران: 13 گونه، 8 بخش
قزوین: 12 گونه، 6 بخش
بویر احمد: 9 گونه، 6 بخش
اردبیل: 8 گونه، 3 بخش
گیلان: 8 گونه، 4 بخش
یزد: 7 گونه، 6 بخش
بلوچستان: 4 گونه، 3 بخش
خوزستان: 3 گونه، 3 بخش
هرمزگان: 2 گونه، 2 بخش
ایلام: 1 گونه
قم: 1 گونه
ایران دارای دو مرکز تنوع اصلی در شیب های شمالی ارتفاعات البرز و رشته کوههای زاگرس است. هر دو مرکز مزبور در مناطق جنوبی تر خود به دشتهای وسیع فلات مرکزی و  نوارهای جنگلی از رویشهای بلوط، بنه، بادام می رسند که در آنها تنوع این جنس محدود می شود .
در مناطق جنوب شرق ایران گونه های معدودی مانند  Cousinia stocksii, C. gabrielae, C. gedrosiaca و Cousinia prolifera انتشار دارند.
از بلوچستان ایران نیز تا کنون دو گونه Cousinia gedrosiaca, C. gabrielae  جمع آوری گردیده است.
گونه های کوزینیا در بیابانهای مرکزی ایران تقریبا حضور ندارند و فقط یک خط باریک منفرد از پراکنش آنها را با 8 گونه در یزد که از کوههای زاگرس بوسیله کویر و بیابانهای نمکی جدا می شود می توان دید. (عطار 2000).

بخشهای جنس کوزینیا در ایران
گونه های جنس کوزینیا در ایران در 43 بخش قرار می گیرند که از میان آنها بخشهای Hoplophylla و Pseudactinia و Coronophora در طی مطالعات مولف برای ایران معرفی گردیدند.
بخشهای زیر به ترتیب بزرگترین بخشها در ایران هستند:
Sect. Cynaroides Bunge=76 species
Sect. Stenocephale=35 species
Sect. Serratuloides=13 species
Sect. Albidae=13 species
Sect. Pugioniferae=13 species
Sect. Cousinia=11 species
بقیه بخشها کوچک و دارای 1 تا 6 گونه می باشند.